|
| informacje - informacje | |||
|
Zacznijmy od gminy Działoszyn, gdyż to tutaj rzeka zmienia kierunek swego biegu i zaczyna zataczać swój Wielki Łuk. Miasteczko sięga są historią przełomu XII i XIII wieku. W 1412 roku osada otrzymała prawa miejskie, została założona na prawie magdeburskim. Niedaleko rzeki znajduje się renesansowy pałac wzniesiony ok. 1600 r. za sprawą Andrzeja z Kurozwęk Męcińskiego. Początkowo obronny dwór w II połowie XVIII w. został przebudowany na rezydencję pałacową przez starostę Stanisława Męcińskiego. W tak rozbudowanej rezydencji gościł on króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, swego dawnego kolegę szkolnego a na jego cześć niektóre komnaty zwane zostały później królewskimi. Wspaniały wygląd zyskało również otoczenie pałacu, powstał ogród w stylu francuskim ze szpalerami, roślinami egzotycznymi i sztucznymi grotami muszlowymi. Istniała tu również winnica, pomarańczarnia oraz kanały wodne i stawy z wysepkami, a Męciński w pałacu utrzymywał własny teatr i kapelę. Tuż za granicami miasta zaczyna się Załęczański Park Krajobrazowy, którego większa część włączona została do obszarów NATURA2000. Poruszając się z biegiem rzeki, w Lisowicach i Bobrownikach natkniemy się na nieczynne już kamieniołomy, gdzie eksploatowane były wapienie. Są one bardzo ciekawe, ponieważ można tu spotkać liczne skamieniałości zwierząt żyjących w ciepłym morzu z okresu górnej jury (około 160-140 min lat temu). W okolicznych wsiach być może napotkamy jeszcze bogato malowane skrzynie wianowe lub kufry podróżne, z produkcji których słynął kiedyś Działoszyn i jego okolice. Rzeka przepływa wśród wapiennych wzgórz, z których szczególnie jedno jest niezwykle interesujące. Jest to Góra Zelce będąca wapiennym ostańcem, gdzie znajdziemy liczne jaskinie, w których zimują chronione nietoperze. Jaskinie są także cennymi stanowiskami paleontologicznymi, w których znaleziono liczne kości pradawnych zwierząt. Wierzchołek wzgórza porośnięty jest ciepłolubnym zbiorowiskiem roślinnym zwanym murawą kserotermiczną. Dla ochrony tych obiektów przyrodniczych powstał tu rezerwat Węże. Cennych zjawisk krasowych związanych z podłożem wapiennych skał jest tu bardzo dużo. Niedaleko Góry Zelce, w Kolonii Lisowice, znajduje się strumyk zwany Suchą Strugą, który nie dopływa do rzeki, lecz znika w tak zwanych ponorach, czyli skalnych szczelinach. Interesujące są także krasowe źródła korytowe i przykorytowe spotykane licznie na odcinku Działoszyn - Bobrowniki. Płynąc dalej między Górą Wapiennik a Górą Świętej Genowefy podziwiamy piękne widoki na dolinę rzeki i sosnowe bory. Możemy tu napotkać wiele rzadkich gatunków ptaków, takich jak: tracz nurogęś, łabędź krzykliwy, dzięcioł zielony, zimorodek, dzierzba gąsiorek, bekas, kszyk, turkawka i dudek. Niedaleko po prawej stronie rzeki znajdują się dwa bardzo ciekawe zbiorniki wodne. Jeden to Żabi Staw, w którym na wiosnę możemy spotkać liczne płazy (m.in. żabę moczarową i kumaka nizinnego), a później podziwiać piękne kwiaty nenufarów zwanych liliami wodnymi. Nieco dalej, w dół rzeki, położone jest urokliwe starorzecze Wronia Woda. Po drugiej stronie Warty, koło Starej Wsi, znajdują się Granatowe Źródła będące bardzo rzadką formą krasowych źródeł terasowych. Po obu stronach rzeki rosną rozległe lasy, w których możemy spotkać wiele rzadkich i chronionych gatunków roślin, jak np.: widłak spłaszczony, zimoziół północny, pomocnik baldaszkowaty, wawrzynek wilczełyko, storczyk szerokolistny i podkolan biały. Na wysokości wsi Załęcze Wielkie znajduje się Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy ZHP „Nadwarciański Gród”, gdzie w sposób wzorcowy organizowane są tzw. zielone szkoły i inne zajęcia z zakresu edukacji ekologicznej. Z tego miejsca możemy też zorganizować kilkugodzinny spacer do rezerwatu Bukowa Góra. Chroni on rzadkie zbiorowiska kwaśnej buczyny niżowej z udziałem jodły. Tu także znajduje się malownicza nisza źródliskowa jednego z dopływów Suchej Strugi. Naprzeciw Ośrodka ZHP, w osadzie Kępowizna, znajduje się stary, zabytkowy młyn wodny wybudowany na początku XX w. Udając się z tego miejsca do lasu koło wsi Kałuże trafiamy na malownicze Źródełko Objawienia. W okolicach Bieńca Dużego zachwyci nas swym urokiem silnie zarośnięty, długi i głęboki Wąwóz Królowej Bony. Znajduje się tu źródło i sezonowy strumień oraz rośnie rzadko spotykany w Parku, chroniony bluszcz pospolity. Nieco dalej na swej drodze spotkamy miejscowość Łaszew z bardzo cennym drewnianym kościółkiem typu wieluńskiego. Świątynia p.w. św. Jana Chrzciciela powstała w I połowie XVI w. W głównym Ołtarzu barokowym znajduje się gotycka Pieta z ok. 1430 r. Kolejnym przykładem kościółków typu wieluńskiego są kościoły w Popowicach z namalowanym w stylu szkoły włoskiej obrazem Matki Bożej Bolesnej oraz kościół w Grębieniu z XVI w., posiadający renesansową polichromię fundacji Jana Łaskiego. Ciekawym przykładem architektury kościołów murowanych w kształcie krzyża są kościoły w Dzietrznikach i Pątnowie z początku XX w. Na brzegu rzeki spotykamy liczne ślady osadnictwa z różnych epok historycznych. W Przywozie znajdują się datowane na II-III w. n.e. dwa okazałe, tzw. kurhany książęce. W Przywozie archeolodzy odkryli także osadę z epoki brązu (ok. 1200-800 r. p.n.e.). Od Przywozu rzeka zakręca w kierunku północnym i płynie szeroką doliną, mocno meandrując. Kolejną atrakcją turystyczną jest kościół p.w. św. Franciszka w Toporowie z umieszczonym nad ołtarzem plafonem „Przemienienie Pańskie” autorstwa J. Dudy-Gracza. Jest to pamiątka jaką malarz pozostawił po wielokrotnych swoich pobytach w Kamionie. W Toporowie odkryto osadę z epoki żelaza z II-IV/V w. n.e. Odcinek rzeki między Przywozem a Kamionem należy do jednych z najładniejszych w Parku. Idąc prawym, wysokim brzegiem możemy podziwiać szeroką, malowniczą panoramę doliny Warty. W Kamionie znajduje się XVIII-wieczna drewniana kapliczka - kolejna „perełka” architektury sakralnej tego regionu. Kamion był niegdyś królewskim miastem, w XV w. funkcjonowała tutaj komora celna. Charakterystyczny dla tego miejsca jest Toporowski Meander, czyli pętla rzeki o przesmyku lądowym szerokości zaledwie 70 m. Stojąc na przesmyku można zobaczyć tuż obok siebie dwa odcinki rzeki płynącej w przeciwne strony. Kolejnym przystankiem jest Krzeczów. Zakątek ten należy do piękniejszych w dolinie Warty, która tworzy tu tzw. Przełom Krzeczowski. W okolicach tych nagrywano początkowe sceny filmu "Nad Niemnem". Wysokie skarpy nadrzeczne są miejscem występowania bardzo interesujących dla przyrodnika muraw napiaskowych. Od tej miejscowości rzeka zmienia swój charakter i jej nurt robi się łagodniejszy. Z krajobrazu znikają ostańce wapienne a pojawiają się wzgórza morenowe. Na brzegu Warty w Kochlewie zlokalizowany jest młyn drewniano-murowany z przełomu XVIII i XIX w. Wielką osobliwością jest znajdujące się koło Kochlewa Źródło Świętego Floriana - urokliwe krasowe wywierzysko o niespotykanej na Jurze Polskiej wydajności. Nazwa źródła pochodzi od patrona strażaków św. Floriana. Obszar Załęczańskiego Parku Krajobrazowego kończy się na granicy gminy Wierzchlas. Charakter rzeki i jej doliny nie zmienia się, jednak po obu jej stronach występuje mniej lasów a więcej łąk i pól uprawnych. Płynąc w dół rzeki, na swej drodze napotykamy Osjaków. Pierwsze wzmianki o tej miejscowości pochodzą z 1299 r. Przed 1446 r. wieś otrzymała prawa miejskie, nie rozwinęła się jednak nigdy w znaczący ośrodek miejski i utraciła je w 1793 r. Od dawna pozyskiwano tu żelazo z rudy darniowej. W 1563 r. powstała pierwsza kuźnica. Neogotycki kościół p.w. św. Jadwigi wzniesiony został w latach 1912-1914. Znajduje się tu m.in. późnogotycka chrzcielnica z XVI w. Wzdłuż rzeki ciągnie się zespół przyrodniczo-krajobrazowy, który obejmuje fragment doliny środkowej Warty na odcinku pomiędzy Parkami Krajobrazowymi: Załęczańskim oraz Międzyrzecza Warty i Widawki. W gminie Osjaków wpływa do Warty jej prawobrzeżny dopływ Wierznica. Część ujściowa tej rzeki objęta jest ochroną jako 1 użytek ekologiczny. Dziś Osjaków jest wsią letniskową, istnieje tu dobrze rozwinięta baza noclegowa i gastronomiczna, liczne hotele i gospodarstwa agroturystyczne, które zachęcają turystów swą atrakcyjną ofertą. Tutaj, podobnie jak na całym obszarze Wielkiego Łuku Warty, walory przyrodnicze oraz atrakcje turystyczne pozwalają na odpoczynek od miejskiego zgiełku. Dalej Warta płynie przez gminę Konopnica. W Strobinie odkryto istnienie osady kultury przeworskiej. Zamieszkiwała ją ludność trudniąca się rolnictwem i wytopem żelaza z rudy darniowej, ponadto hodowlą i tkactwem. Odnajdziemy tutaj kurhan z okresu rzymskiego (I-IV w. n.e.). W Konopnicy zaś atrakcją jest starożytna osada wraz z kurhanem i cmentarzyskiem oraz średniowieczne grodzisko (XIII/XV w.). Zachował się częściowo stożek, otoczony wałem i podwójnymi fosami, który stanowi doskonały punkt widokowy na dolinę rzeki. Obiekt zaliczany jest do największych i najciekawszych założeń obronnych w Polsce centralnej. Wśród znalezisk archeologicznych są naczynia z początków X w. oraz miecz i umbo (okucie) do tarczy pochodzenia rzymskiego. W Konopnicy znajduje się dwór w stylu neogotyckim z połowy XIX w., zaś w Rychłocicach dwór klasycystyczny wzniesiony w latach 1820-1830 dla rodziny Trepków. W tym miejscu rzeka wpływa w obszar Parku Krajobrazowego Międzyrzecza Warty j Widawki. Chroni on krainę rzecznych dolin z wysokimi skarpami przełomów, torfowiska i mokradła oraz rozległe kompleksy leśne. Za Rychłocicami, w gminie Konopnica, Warta płynie już prawie całkowicie na północ. Kończymy tu naszą wyprawę po najdalej na północ wysuniętym fragmencie Jury Polskiej. Ostatnim jej akcentem jest wapiennik widoczny ze wzgórza nad rzeką, na północ od granicy gminy. Planując taką wycieczkę warto wziąć pod uwagę liczne tutaj w okresie letnim i jesiennym interesujące imprezy masowe. Od hucznych Dni Działoszyna organizowanych w lipcu, poprzez Europejskie Święto Bursztynu, które już tradycyjnie odbywa się między innymi w Konopnicy, po liczne dożynki odbywające się we wszystkich większych miejscowościach regionu. Wszystko, co tu przedstawiliśmy, to tylko niewielka część atrakcji naszego regionu. Każdy znajdzie dla siebie coś ciekawego. Przyrodnicy zafascynowani będą bogactwem flory i fauny. Wędkarze mogą zasadzić się na „wielką rybę” gdzieś nad brzegiem rzeki czy starorzecza. Grzybiarze mogą cieszyć się z pełnych koszy. Tropiciele zabytków mogą podziwiać stare kościoły, młyny oraz domy z kamienia wapiennego. Wszyscy mogą oddychać czystym powietrzem, rozkoszować się wspaniałymi krajobrazami i regenerować swoje siły.
|
